وبلاگ نويسي و توسعه ارتباطات افقي

وب سايت ها و وبلاگ ها مولود فناوري اطلاعات هستند و به عنوان رسانه اي فراگير نقش موثري در توسعه ارتباطات افقي دارند و با الهام از نظر مك لوهان آنها رسانه اند پس پيام هستند. ارتباطات عمودي نوعي سيستم متمركز رسانه اي است كه كنترل آن در دست اصحاب قدرت است ولي در ارتباطات افقي افراد تعيين كننده و تأثير گذار هستند.

تا قبل از اينكه بشر وارد عصر جامعه اطلاعاتي (Information society) شود ، راه اندازي رسانه فقط از عهده دولت ها يا كساني ساخته بود كه قادر به سرمايه گذاري گسترده براي راه اندازي رسانه ها بودند ولي در جامعــــه اطلاعـــاتي افراد نيز قادر شده اند با تأسيس وب سايت و وبلاگ و با هزينه اي اندك رسانه جهاني راه اندازي كنند.

در جامعه اطلاعاتي فرصتي فراهم آمده است تا افراد، گروهها ، طبقات و خرده فرهنگ ها و فرهنگ هاي بومي قادر شوند با راه اندازي رسانه به انتشار ديدگاهها ، ايده ها و نگرش هاي خود در پهنه گيتي مبادرت كنند.

فناوري اطلاعات موجب شده است نظريه مشاركت دموكراتيك رسانه ها (Democratic Participant Media theory) كه نسبتاً جديد و هنوز به عنوان يك مدل مستقل پذيرفته نشده است تا حدي تحقق يابد.

« اين مدل تأكيد فراواني را بر بخش ها ، گروهها و طبقات اساسي جامعه مي گذارد . ارزش بيشتري را به ارتباطات افقي در جامعه مي دهد تا ارتباطات عمودي.نكته محوري نظريه مشاركت دموكراتيك نيازها، علايق و آرزوهاي يك دريافت كننده فعال در يك جامعه سياسي است و مربوط مي شود به حق داشتن اطلاعات ذيربط، حق پاسخ گويي و حق استفاده از ابزارهاي ارتباطي براي كنش متقابل در اجتماعات كوچك، گروههاي هم نفع و خرده فرهنگ ها »(3).

فضاي مجازي(vertual space) اينترنت به عنوان يك ابر رسانه اين فرصت را براي آحاد مردم ايجاد كرده است تا با تأسيس رسانه به انجام وظایفی مانند  اطلاع رساني، آموزش و فعاليت هاي تفريحي و سرگرمي مبادرت كنند.

با روند كنوني و توسعه روزافزون وب سايتها و وبلاگها در نظام ارتباطات جهاني طي دو نسل آينده با وضعيتي مواجه خواهيم بود كه هر فرد با سواد رايانه اي شعار« من وبلاگ دارم پس من هستم» را سر خواهد داد.

براي بهره برداري از وب سايت ها و وبلاگ ها هنوز محدوديت هاي فراواني وجود دارد كه از جمله آنها تأمين هزينه تهيه كامپيوتر و تجهيزات مربوط، هزينه انشعاب (account) اينترنتي، سواد رسانه اي ، سواد رايانه اي و فيلترهاي مقررات دولتي و... است و براي عمومي شدن اين نوع رسانه هنوز به سالها فرصت نياز است تا زمينه بهره برداري از اين رسانه آسان و تأمين هزينه اقتصادي آن ميسر شود كما اينكه دستاورد كنوني نيز حاصل بيش از 30 سال تلاش بشر است .

آيا اگر هر فرد ، گروه يا طبقه يا خرده فرهنگ صاحب رسانه شود به اهداف خود دست مي يابد، بايد اذعان داشت تأسيس رسانه شرط لازم جريان يافتن نگرش ها است و شرط كافي جلب مخاطبان به رسانه است .

جلب اعتماد مخاطب به اعتبار منبع بستگي دارد و در فضاي اينترنت شفافيت (Transparency) كافي وجود ندارد و بسياري از صاحبان وب سايت ها و وبلاگها با اسامي مستعار و آدرس غير قابل دسترس و عدم معرفي خود به توزيع و انتشار اطلاعات مي پردازند و اعتبار منبع را خدشه دار مي كنند.

توسعه فضاي ارتباطي در عصر كنوني تنها در جهت راس هرم نيست بلكه در سطح قاعده هرم جوامع بشري، فعاليت هاي رسانه اي روز به روز توسعه بيشتري مي يابند و تنها صاحبان آن دسته از وبلاگها و وب سايت ها به موفقيت بيشتري دست مي يازند كه از پنهان كاري و فعاليت زيرزميني پرهيز و صادقانه انديشه هاي خود را منتشر كنند.

البته آن دسته از وبلاگها و  وب سايت هاي كه بصورت ناشناخته مبادرت به توزيع اطلاعات مي كنند بايد به اين مهم توجه كنند كه اهميت پيام و منبع پيام با يكديگر گره خورده است و اگر خواهان اثر بخشي پيام هاي خود بر مخاطبان هستند بايد بصورت شفاف ديدگاه هاي خود را معرفي كنند.

با اين حال توسعه فضاي ارتباطي افقي در عصر كنوني را بايد به فال نيك گرفت و همه بايد تلاش كنند تا رقابت سالم رسانه اي نهادينه گردد و هر رسانه با معرفي گفتمان خود مخاطبان را به داوري درباره آن فراخواند و اين شرط ورود به جامعه دانايي (knowledge society) است كه بر بهره گيري صحيح از اطلاعات و انتشار اطــلاعات صحيح مبتني است زيرا بشر امروز فرآيند گذار از جامعه اطلاعاتي به جامعه دانايي را طي مي كند.

منابع :

1 ـ بر اي درك رسانه ها. هربرت مارشال مك لوهان. مترجم: سعيد آذري. مركز تحقيقات صداوسيما.5.1377 .

2 ـ مقدمه اي بر نظريات و مفاهيم ارتباطات جمعي، هرمز مهرداد، انتشارات فاران،‌1380

3 ـ درآمدي بر نظريه ارتباطات جمعي، دنيس مك كوايل، مترجم پرويز اجلالي، مركز مطالعات و تحقيقات رسانه ها، 1382. 178.